Một phút mở đầu quyết định phần lớn buổi khám. Có bốn câu là đủ để dựng xong cả bối cảnh.
Một phút đầu nên nói gì
- Chuyện gì đang xảy ra
- Nó bắt đầu bao giờ
- Nó đang đi theo chiều nào
- Và bạn có sẵn tình trạng gì
- Mục thứ hai là câu quan trọng nhất của chuyên mục này
Bốn câu ấy dựng xong bối cảnh cho mọi câu hỏi tiếp theo. Nói được chúng gọn gàng là đã tiết kiệm nửa buổi.
Có cần kể theo thứ tự thời gian không
- Không nhất thiết
- Kể chuyện đang cần xử lý trước
- Rồi mới quay lại phần nền
- Kể từ nhiều năm trước dễ làm trôi mất chuyện hôm nay
- Mục thứ hai là thứ tự nên dùng
Thứ tự kể không phải thứ tự chuyện đã xảy ra. Nó là thứ tự theo mức cần xử lý.
Có nên cầm giấy đọc không
- Nên, và không có gì phải ngại
- Cầm giấy giúp bạn không sót
- Và không lạc sang chuyện khác
- Người khám cũng dễ theo hơn
- Mục thứ hai là lợi ích chính
Lúc căng thẳng thì ai cũng kể lộn xộn. Tờ giấy giữ cho bạn đi đúng đường.
Nếu bị ngắt giữa chừng thì sao
- Trả lời câu họ hỏi
- Rồi quay lại phần còn dở
- Câu hỏi của họ cũng là một cách dẫn chuyện
- Đánh dấu trên giấy chỗ đang dở
- Mục thứ tư là mẹo nhỏ
Bị ngắt là chuyện bình thường và không có nghĩa là họ không nghe. Có tờ giấy thì bạn quay lại được đúng chỗ.
Về chuyện tập nói trước một lượt
- Nói thử một lượt trước khi vào
- Nói thành tiếng, không chỉ nghĩ trong đầu
- Nói thành tiếng mới thấy chỗ nào lủng củng
- Một lượt là đủ
- Mục thứ ba là lý do phải nói ra
Trong đầu thì mọi thứ đều mạch lạc. Nói ra mới thấy mình thiếu mất mốc bắt đầu.
Về chuyện đừng mở đầu bằng phỏng đoán
- Đừng mở đầu bằng tên một bệnh bạn tự tra được
- Mở đầu bằng cái bạn thấy
- Phỏng đoán để sau, nếu muốn nói
- Nói sau thì nó không dẫn hướng cả buổi
- Mục thứ tư là lý do của thứ tự
Một cái tên nói ra ở câu đầu định khung cho mọi thứ sau đó. Cái bạn thấy thì không có hiệu ứng ấy.
Về chuyện nói luôn điều bạn mong buổi khám giải quyết
- Nói bạn mong biết được điều gì
- Hoặc mong xử lý được việc gì
- Câu đó giúp buổi khám có đích
- Và tránh chuyện về nhà mới thấy chưa hỏi
- Mục thứ ba là lợi ích
Người khám không đoán được bạn đang mong gì. Nói ra một câu là đủ để họ hướng vào đó.
Về chuyện chuẩn bị sẵn phần bệnh nền
- Phần bệnh nền nên có sẵn dạng bản ghi
- Đưa bản ghi thay vì kể lại từ đầu
- Tiết kiệm thời gian cho phần đang cần
- Và không sót thứ nào
- Mục thứ ba là lý do chính
Kể lại toàn bộ tiền sử bằng miệng ăn hết thời gian của phần quan trọng. Một tờ giấy làm việc đó tốt hơn.
Về chuyện nhờ người đi cùng nhắc
- Người đi cùng nhắc được phần bạn quên
- Bàn trước xem họ nhắc phần nào
- Bàn trước thì không ai nói chồng lên ai
- Và bạn vẫn là người kể chính
- Mục thứ tư là ranh giới nên giữ
Người đi cùng bổ sung chứ không kể thay. Hai người nói cùng lúc thì thông tin loãng đi.
Về chuyện chuyên mục này để lại gì
- Cấp tính và mạn tính nói về tốc độ, không nói về mức độ
- Mốc bắt đầu là thông tin có sức nặng nhất
- Chuyện mới đừng để bị gán cho chuyện cũ
- Và bốn câu mở đầu dựng xong cả bối cảnh
- Mục thứ hai là điều đáng nhớ nhất
Chuyên mục sau nói về cửa sổ thời gian và vì sao có việc làm sớm mới được. Phần nền đã dựng xong ở đây.
Về chuyện giữ lại tờ giấy sau buổi khám
- Đừng bỏ tờ giấy sau khi khám xong
- Ghi thêm vào đó những gì được dặn
- Cất vào bộ hồ sơ của bạn
- Lần sau nó thành mốc so sánh
- Mục thứ tư là giá trị về lâu dài
Vài tờ như vậy xếp theo năm là thành một bản ghi liền mạch. Không có gì thay được nó.
Ba câu khi gọi cho người có chuyên môn
- Chuyện này bắt đầu từ bao giờ
- Nó đang nặng lên, giữ nguyên, hay nhẹ đi
- Tôi có bệnh nền và đang dùng những gì
- Bài này thêm: tôi đã viết sẵn bốn câu mở đầu chưa
Ba câu đầu lặp lại ở mọi bài; dòng thứ tư là phần riêng của từng bài.
Cấp tính nói về tốc độ, không nói về mức độ
- Cấp tính nghĩa là đến nhanh
- Mạn tính nghĩa là kéo dài
- Cả hai đều không nói chuyện đó nặng hay nhẹ
- Mức độ là chuyện phải đánh giá riêng
- Mục thứ ba là điều cả site này lặp lại
Nhầm hai trục này là nhầm hay gặp nhất khi tự tra cứu.
Gọi cấp cứu ngay, không chờ xem sao, nếu
- Đau ngực, khó thở, hoặc yếu một bên người
- Méo miệng hoặc nói không rõ tiếng
- Lơ mơ, khó đánh thức, hoặc co giật
- Chảy máu không cầm được hoặc chấn thương nặng
- Bất cứ dấu hiệu nào đến đột ngột và nặng lên nhanh
Năm dấu hiệu này lặp lại ở mọi bài, và trong những trường hợp ấy thì gọi trước, hỏi sau.
Câu hỏi thường gặp
Một phút đầu nên nói gì?
Bốn câu: chuyện gì, bắt đầu bao giờ, đang đi theo chiều nào, và bạn có sẵn tình trạng gì.
Có cần kể theo thứ tự thời gian không?
Không nhất thiết. Kể chuyện đang cần xử lý trước, rồi mới quay lại phần nền.
Có nên cầm giấy đọc không?
Nên. Cầm giấy không phải điểm yếu, nó giúp bạn không sót và không lạc.
Nếu bị ngắt giữa chừng thì sao?
Trả lời câu họ hỏi, rồi quay lại phần còn dở. Câu hỏi của họ cũng là một cách dẫn chuyện.